Seyahat Güvenli mi?
Dünya Sağlık Örgütü, uluslar arası seyahatlerin durdurulması veya kısıtlamasına gerek görmemekle beraber ülkelerin kendi seyahat önerilerini yapabileceklerini belirtmiştir. Hastalık semptomlarına sahip SARS tanısı konmuş bir kişi ile yakın temasta bulunmuş kişiler tıbbi kontrolden geçirilmelidir.

Hastalığın görüldüğü bölgeye seyahat edecek kişilere hastalık hakkında bilgi verilmesi gerektiği işaret edilmektedir. Bu çerçevede vücut ısısının 38 derece ve üzerine çıkması, kuru (balgamsız) öksürük, kas ağrısı şikayetleri olması durumunda en yakın sağlık birimine başvurması gerektiğinin hatırlatılmasının yerinde olacaktır.

SARS teşhisi koyulmuş kişilerle kapalı temas kurmuş ve belirtileri olan veya yakın zamanda SARS vakasının yaygın olduğu bölgelere seyahat öyküsü olanlara dikkatli tıbbi araştırma yapılmalı ve yakın zamanda seyahate çıkacaklar sağlık ekibine danışılmalıdır.

DSÖ 2 Nisan 2003 tarihinden sonraki açıklamalarında, yolculara önerilerini güncellemiş ve hastalığın birçok ülkeye yayılmasını önlemek için Çin, Hong Kong ve Çin’in Guangdong Eyaleti’ne seyahat edecekler için seyahat gerekli (zorunlu) değilse geçici süreyle seyahatlerini ertelemelerini önermeye başlamıştır. Yine aynı bölgelerden başka ülkeye geçecek uçaklar için eğer o ülkeye girecek yolcu yoksa bu bölgeden transit geçmelerini özellikle önermektedir.

Etkilenmiş bölgelerden ayrılışta şüpheli SARS vakalarına ilişkin yapılması gereken gözlemler:

DSÖ etkilenen bölgelerde hükümetler ve giriş noktası makamlarının uçak ve diğer taşıma araçları operatörleri ile beraber bir sistem kurarak etkilenmiş bölgelerden uluslararası seyahat için hareket eden yolcuların limanda check-in den önce tercihen bir sağlık makamı çalışanı tarafından görüşmeye alınmasını tavsiye etmektedir.Bu görüşme esnasında yolcuların aşağıdaki hususlar yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir;

• Halen veya son 48 saat içinde SARS’ın herhangi bir semptomunu yaşıyor olması,
• Şüpheli veya olası SARS vakaları ile herhangi bir temasının olması,
• Ateşli olması(eğer uygunsa vücut ısısı kontrol edilebilir).
SARS vaka tanımlarına uyan kişiler bir sağlık kuruluşuna sevk edilmelidir.Sadece ateşi olan kişilerin seyahatini ertelemesi ve tıbbi bakım alması talep edilmelidir.

Şüpheli vakanın uçaktaki bakımı:

Etkilenmiş bölgeden gelen bir hastada respiratuar semptomlar ve ateş ile beraber belirgin hastalanma söz konusu olursa;
• Yolcunun diğer yolcu ve mürettebattan mümkün olduğunca uzak bir şekilde izole edilmesi gerekir.
• Söz konusu yolcunun koruyucu maske vs . kullanması ve SARS için önerilen korunma yöntemlerini uygulaması gerekir.
• Hasta yolcunun tek başına kullanımı için ayrı bir tuvalet tahsis edilmeli.
• Kaptanın telsiz ile varıştaki sağlık otoritesine bilgi vermesi ve onları şüpheli SARS vakası için alarma geçirmesi gerekir.
• Varışta hasta yolcunun izole edilerek sağlık otoritesi tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Hasta Yolcunun Temas Ettiği Kontaklar için yapılması gerekenler

1. İlk tıbbi değerlendirmeler neticesinde yolcunun şüpheli veya olası SARS vakası olduğu sonucuna varılırsa aşağıdaki önlemler alınmalıdır:

• Hasta yolcunun temas etmiş olduğu tüm vakalar uçuş esnasında tespit edilmelidir.Kontak tanımı şu şekildedir:

-Hasta ile aynı hizada oturanlarla, 2 sıra ön - arkasında oturanlar veya tüm yolcular kontak olarak tanımlanır,
- Uçakta servis hizmeti yapan tüm kişiler,
- Bakım nedeniyle veya diğer sebeplerle hasta yolcunun respiratuar sekresyonları ile yakın temasta bulunanlar,
- Hasta yolcu ile aynı evde yaşayan ve uçakta bulunan herhangi birisi,
- Olası veya şüpheli SARS olarak düşünülen kişi eğer uçuş görevlisi ise tüm yolcuların kontak olduğu düşünülmelidir.

2. Kontak olarak tanımlanan kişilerin sağlık yetkililerine 14 gün için geçerli olan adres/irtibat bilgileri ile kimlik detaylarını vermeleri gerekir.

3. Kontaklara SARS hastalığı hakkında bilgi verilmelidir ve uçuş itibari ile 10 gün içinde herhangi bir SARS göstermeleri durumunda acil tıbbi bakım için başvurmaları söylenmelidir. Bu kişilerin tıbbi bakım araştırırken kendilerini tedavi edecek sağlık personeline şüpheli bir SARS vakası ile temas etmiş olduklarını söylemeleri gerekir.

4. Kontakların , SARS hastalığına atfedilen semptomları göstermedikleri sürece seyahatlerine devam etmelerine izin verilmelidir.

5. Zaman içinde şüpheli vakanın muhtemel bir SARS vakası olduğu açıklık kazanırsa , vakanın bakımının yapıldığı yerdeki sağlık yetkilisi kontakların kaldığı alandaki diğer sağlık yetkililerine , kontak kişinin aktif sürveyansının( günlük ısı ölçümü ve sağlık görevlisinin kontak ile yaptığı görüşmeler) uçuştan sonraki 10 gün içinde gerçekleştirilmesini bildirmelidir.

Diğer Yolcular:

Bir tedbir önlemi olarak , kontak olarak tanımlanmış yolcular ve kokpit personeline de, sağlık yetkililerine , kimlik ve uçuştan sonraki 14 gün süresince geçerli olan adres/ irtibat ve kimlik bilgilerini bildirmelidirler. Bu kişilere SARS hakkında bilgi verilmelidir , uçuş itibari ile 10 gün içinde SARS semptomları göstermeleri durumunda tıbbi bakım almaları gerektiği söylenmelidir. SARS ‘a uyan herhangi bir semptomlarının olmadığı sürece bu yolcuların seyahatlerine izin verilmelidir.

Uçağın Dezenfekte Edilmesi:

SARS’a neden olan muhtemel ajana ilişkin erken bulgulara dayalı olarak DSÖ Uçakların Dezenfeksiyon Kılavuzu’nda belirtilmiş olan önlemleri almalarını önermektedir.

DSÖ tavsiyelerine cevap verebilmek için havayollarının ,SARS’tan etkilenen bölgelere hizmet veren uçaklarda yeterli eldiven, yüz maskesi ve dezenfektan bulundurmalarını ve ihtiyaç halinde kullanılmak üzere izole edilmiş bir koltuğun hazır bulundurulmaları önerilmektedir.
Havayı baskılayan re-aerosolize (püskürtmeli) malzeme kullanılmamalıdır.
Temizlik personeli yolcu salonu ve tuvaleti temizlerken steril olmayan eldiven giymelidir.
Eldivenler, kirlenmişse veya tahrip olmuşsa ve temizlik işlemi bitince çıkarılıp atılmalıdır.
Eller eldiven çıkarıldıktan hemen sonra su ve sabunla yıkanmalı veya alkollü mendille ovularak silinmelidir.
Sıklıkla dokunulan yüzeyler ve yolcu salonu ve yolcu tuvalet yüzeyleri temizliği EPA-kayıtlı düşük veya orta seviyede kimyasal ev dezenfektanları ve hava temizliği üretici firmanın önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.